Νέα καταδίκη της Ελλάδος από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μετά από καταγγελία ανήλικου μετανάστη

Αποζημίωση 10.000 ευρώ λόγω εσφαλμένης καταχώρισης ως ενήλικα. Δεν έλαβε την απαιτούμενη προστασία ως ασυνόδευτος ανήλικος και τη μεταφορά σε κατάλληλη εγκατάσταση επί ένα και πλέον χρόνο.

Μία νέα ευρωκαμπάνα στην Ελλάδα για μεταχείριση ανήλικου μετανάστη ήρθε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), το οποίο κατήγγειλε πως η εσφαλμένη καταχώρησή του ως ενήλικα του στέρησε τα διεθνή προνόμια για την προστασία του και τη διασφάλιση διαβίωσης σε κατάλληλη εγκατάσταση.

Ο προσφεύγων, υπήκοος της Σιέρα Λεόνε και ασυνόδευτος ανήλικος, έφτασε στη Σάμο στις 25 Οκτωβρίου 2019. Καταγράφηκε από τις αρχές του καταυλισμού την επόμενη ημέρα ως ενήλικος.

Όσον αφορά την ημερομηνία γέννησής του, ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι δήλωσε εκείνη της 16 Αυγούστου 2002, αλλά τελικά καταγράφηκε από τις αρχές του καταυλισμού εκείνη της 24 Απριλίου 2001. Συνεπώς, οι αρχές τον θεώρησαν ως ενήλικα, ενώ κατά τον κρίσιμο χρόνο ήταν ανήλικος. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι, κατά την άφιξή του, ο προσφεύγων δεν είχε κανένα επίσημο έγγραφο που να αποδεικνύει την ημερομηνία γέννησής του. Σύμφωνα με τις αρχές, δεν είχαν επομένως αντικειμενικό λόγο να τον θεωρήσουν ανήλικο.

Νέα ευρωκαμπάνα για μεταχείριση ανήλικου μετανάστη: Οι γραφειοκρατικές διαδικασίες

Παρά το γεγονός πως προσκόμισε αντίγραφο πιστοποιητικό γέννησης που αποδείκνυε την ανηλικότητά του, οι αρχές παρέπεμψαν στην επίσημη εξέταση του αιτήματος του για διεθνή προστασία.

Ο προσφεύγων στο ΕΔΔΑ υποστήριξε ότι τον Φεβρουάριο του 2020 είχε υποβάλει στις αρχές του καταυλισμού το επίσημο αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησής του, το οποίο συντάχθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2018 στην αγγλική γλώσσα από τις αρχές του Υπουργείου Υγείας της Σιέρα Λεόνε, αναφέροντας ως ημερομηνία γέννησης την 16 Αυγούστου 2002. Σε απάντηση, οι ελληνικές αρχές του ανέφεραν ότι θα έπρεπε να περιμένει μέχρι να καταχωρηθεί η αίτησή του για διεθνή προστασία για να ληφθεί επίσημα υπόψιν το έγγραφο αυτό.

Στις 4 Μαρτίου 2020, ο προσφεύγων υπέβαλε την αίτησή του για διεθνή προστασία στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου Σάμου, η οποία καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα. Παρέδωσε επίσης αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησής του. Ο προσφεύγων υποστήριξε ότι επρόκειτο για επίσημο έγγραφο, το οποίο συντάχθηκε από τις αρμόδιες αρχές της Σιέρα Λεόνε, σύμφωνα με τις νομικές διατυπώσεις.

Ωστόσο, η Κυβέρνηση αμφισβήτησε κατά πόσον ήταν πρωτότυπο, καθώς δεν είχε τηρήσει τις νομικές διατυπώσεις σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Συγκεκριμένα, η Κυβέρνηση υποστήριξε ότι το εν λόγω αντίγραφο δεν ήταν επίσημα μεταφρασμένο στα ελληνικά ούτε συμμορφώθηκε με την εγκύκλιο αριθ. 20951 της 25 Οκτωβρίου 2018, η οποία συντάχθηκε από τον Διευθυντή της Υπηρεσίας Ασύλου και προέβλεπε τη νομιμοποίηση (επικύρωση) των εγγράφων από το αρμόδιο προξενείο. Έτσι, σύμφωνα με την Κυβέρνηση, οι αρχές προειδοποίησαν τον προσφεύγοντα ότι η μόνη επιλογή, ώστε να αλλάξει η ημερομηνία γέννησής του, ήταν η διαδικασία προσδιορισμού της ηλικίας.

Στερήθηκε για ένα χρόνο την προστασία ως ανήλικος

Στην προκειμένη περίπτωση, το Δικαστήριο επισήμανε ότι, κατά την άφιξη του προσφεύγοντος, οι αρχές τον είχαν καταχωρίσει ως ενήλικα, ελλείψει οποιουδήποτε εύλογου λόγου να πιστεύουν ότι δεν ήταν ενήλικος. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι όταν έλαβε το αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησής του, ο προσφεύγων προσπάθησε αμέσως να το καταθέσει στις αρχές, οι οποίες ωστόσο αρνήθηκαν να το λάβουν υπόψη τους ενόψει της ενδεχόμενης καταχώρισης της αίτησης ασύλου του.

Σημείωσε επίσης ότι όταν ο προσφεύγων έθεσε εκ νέου υπόψη των αρχών το αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησής του κατά την καταχώριση της αίτησής του για άσυλο, οι αρχές αρνήθηκαν να το λάβουν υπόψη τους λόγω διαδικαστικών ελαττωμάτων. Εν προκειμένω, η διαδικασία προσδιορισμού της ηλικίας κινήθηκε την επομένη της συνέντευξης ασύλου, αν και τελικά ξεκίνησε ένα χρόνο αργότερα.

Το Δικαστήριο δεν μπορεί να σχολιάσει αν το έγγραφο ήταν πρωτότυπο ή όχι, ούτε τα διαδικαστικά ελαττώματα βάσει των οποίων οι αρχές αγνόησαν το αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησης του προσφεύγοντος. Σημείωσε, ωστόσο, ότι παρόλο που οι αρχές είχαν αποφασίσει να κινήσουν τη διαδικασία προσδιορισμού της ηλικίας στις 5 Μαρτίου 2020, στην πραγματικότητα δεν το έκαναν μέχρι τις 8 Μαρτίου 2021, και η Κυβέρνηση δεν είχε παράσχει καμία δικαιολογία για αυτό. Κατά συνέπεια, οι αρχές αντιμετώπισαν τον προσφεύγοντα ως ενήλικα για ένα έτος και του στέρησαν διαδικαστικές εγγυήσεις κατά παράβαση της αρχής του τεκμηρίου της μειονότητας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αρχές δεν επέδειξαν τη δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τις διαδικαστικές εγγυήσεις σχετικά με τον προσδιορισμό της ηλικίας, ιδίως προβλέποντας τον διορισμό κηδεμόνα, και, κατά συνέπεια, δεν τήρησαν τη θετική υποχρέωση να προστατεύσουν τον προσφεύγοντα υπό την ιδιότητά του ως ασυνόδευτου ανηλίκου που ζητούσε διεθνή προστασία.

Η απόφαση που άργησε πάνω από ένα χρόνο

Ειδικότερα, αναφέρεται πως με απόφαση της 5 Μαρτίου 2020, ο Διευθυντής του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Σάμου διέταξε την έναρξη της διαδικασίας προσδιορισμού της ηλικίας του προσφεύγοντος. Στις 8 Μαρτίου 2021, ο Διευθυντής του εν λόγω Γραφείου διέταξε τη μεταφορά του στο Γενικό Νοσοκομείο Σάμου, όπου υποβλήθηκε σε ιατρικές εξετάσεις για τον προσδιορισμό της ηλικίας του. Τα μέρη δεν υπέβαλαν περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό.

Με απόφαση της 7 Ιουνίου 2021 του Διευθυντή του ίδιου Γραφείου, η ημερομηνία γέννησης του προσφεύγοντος μεταβλήθηκε από 24 Απριλίου 2001 σε 16 Αυγούστου 2002. Με απόφαση της 11 Ιουνίου 2021 των αρμοδίων αρχών, ο προσφεύγων θεωρήθηκε ανήλικος.

Οι εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης

Όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό της Σάμου, ο προσφεύγων υποστήριξε ότι δεν έλαβε καμία υποστήριξη από τις αρχές, οι οποίες του παρείχαν μόνο ένα στρώμα για να κοιμάται. Σύμφωνα με τον ίδιο, την πρώτη νύχτα κοιμήθηκε έξω, περιτριγυρισμένος από αγνώστους. Την επόμενη ημέρα ζήτησε βοήθεια από τη ΜΚΟ «Πρόσφυγες για Πρόσφυγες», η οποία του έδωσε μια σκηνή. Εγκαταστάθηκε στις παρυφές του καταυλισμού της Σάμου και μοιράστηκε τη σκηνή με άλλους δύο ενήλικες. Στη συνέχεια, ισχυρίστηκε ότι έπρεπε να κοιμάται μόνος του σε μια μικρή σκηνή επειδή φώναζε κατά τη διάρκεια της νύχτας λόγω της ψυχικής του διαταραχής. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι οι αρχές δεν έκαναν τίποτα για να τον βοηθήσουν παρά τα επανειλημμένα αιτήματά του.

Όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης, ο προσφεύγων τις χαρακτήρισε άθλιες: βρωμιά, υπερπληθυσμός, έλλειψη μέτρων υγιεινής, νερού και τροφής. Οι τουαλέτες δεν ήταν εύκολα προσβάσιμες λόγω του συνωστισμού και ήταν βρώμικες. Λόγω της κατάστασης της ψυχικής του υγείας, ο προσφεύγων υποστήριξε ότι δεν είχε λάβει καμία ιατρική βοήθεια από τις αρχές. Ενόψει της απουσίας κηδεμόνα λόγω της εσφαλμένης εγγραφής του ως ενήλικα, θεώρησε ότι οι συνθήκες διαβίωσής του στον καταυλισμό ήταν ακόμη πιο εξευτελιστικές.

Πηγή: www.echrcaselaw.com