31η Μαΐου- Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος
Η 31η Μαΐου έχει καθιερωθεί σαν ημέρα κατά του Καπνίσματος. Η χρήση
καπνικών προϊόντων αποτελεί μάστιγα για τη δημόσια υγεία. Οι επιπτώσεις στην
υγεία είναι άπειρες, αφού επηρεάζεται ολόκληρο το σώμα (καρδιαγγειακά
προβλήματα, αναπνευστικές παθήσεις, χρόνιες σοβαρές παθήσεις κ.α.) και οι
αισθητικές επιπτώσεις (γήρανση δέρματος, κακοσμία κλπ) πολλές, επίσης. Σύμφωνα
με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία το 30% των θανάτων που προκαλούνται από
καρκίνο οφείλονται στο κάπνισμα. Ακόμη, το παθητικό κάπνισμα που υφίστανται
ακόμη και τα παιδιά, ως οικείοι των καπνιστών, αυξάνει τις πιθανότητες
εμφράγματος σε επίπεδα κοντινά με τους ενεργητικούς καπνιστές. Από τους 600.000
θανάτους που προκαλούν κάθε χρόνο στην Ευρώπη τα αναπνευστικά νοσήματα,
περισσότεροι από τους μισούς οφείλονται στον καρκίνο του πνεύμονα και στη ΧΑΠ,
και έχουν άμεση σχέση με το κάπνισμα. Η συχνότητα του καπνίσματος στη χώρα μας
εξακολουθεί να διατηρείται σε απαράδεκτα υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με το
Ευρωβαρόμετρο (2025), το 24% του γενικού πληθυσμού της Ευρώπης καπνίζει. Το
ποσοστό έχει μείνει σχεδόν αμετάβλητο από το 2020. Η Ελλάδα κατατάσσεται στις
χώρες με τους πιο βαρείς καπνιστές με ποσοστό 36% του πληθυσμού. Το ποσοστό
αυτό είναι ελαφρώς μικρότερο αυτήν που είχαμε πριν δύο χρόνια, ωστόσο η
παρατηρούμενη μείωση, δεν είναι ικανοποιητική.
Η διακοπή του καπνίσματος είναι μια σωτήρια κίνηση για την υγεία του καπνιστή
και των οικείων του και παράλληλα ελαφρύνει σημαντικά τα έξοδα του
οικογενειακού προϋπολογισμού, που δαπανώνται σε μια ουσιαστικά βλαβερή
συνήθεια. Οι επιπτώσεις από το κάπνισμα δεν επηρεάζουν μόνο το άτομο, αφού
ασκείται πίεση και οικονομική επιβάρυνση στα συστήματα υγείας από τη διαχείριση
ασθενειών που προκύπτουν από αυτό.
Το άτμισμα θεωρείται λιγότερο επικίνδυνο, όμως, έχει βρεθεί σε μελέτες ότι μπορεί
να προκαλέσει προβλήματα υγείας μιας και περιέχει πλήθος βλαβερών ουσιών και
ακόμη οι πλήρεις επιπτώσεις του είναι υπό μελέτη. Το καλύτερο είναι η πλήρης
διακοπή της χρήσης καπνικών προϊόντων, αν όμως χρειάζονται κάποιο μεταβατικό
διάστημα το άτμισμα ή κάποια προϊόντα υποκατάστατων νικοτίνης θεωρείται ότι
ίσως βοηθήσουν στο να επιτευχθεί σταδιακά το αποτέλεσμα της διακοπής.
Η αντίληψη και κατανόηση του προβλήματος είναι το πρώτο βήμα, όπως σε
όλα τα ζητήματα. Η κοινωνική πλευρά του ζητήματος, η σύνδεση της συνήθειας
αυτής με την παρέα (μιμητισμός), τη χρήση ροφημάτων όπως ποτό ή καφέ, η
χαλαρωτική ή διασκεδαστική χροιά που προσδίδει ο καπνιστής στη χρήση των
καπνικών προϊόντων είναι μεγάλο ψυχολογικό εμπόδιο στην κατανόηση και εκκίνηση
της προσπάθειας για τη διακοπή. Εντούτοις, αποτελεί περισσότερο μια κατάσταση
όπου ο καπνιστής έχει «εκπαιδεύσει» -και εγκλωβίσει- τον εαυτό του και λόγω
χημικής και ψυχολογικής εξάρτησης δε μπορεί να τη διακόψει. Η ψυχολογική
εξάρτηση είναι τόσο μεγάλη που ο χρηστής ταυτίζεται τόσο έντονα με τη συνήθειά
του, όπου θεωρεί δικαίωμα τη χρήση των καπνικών προϊόντων και αισθάνεται
επίθεση αν δεχτεί επίπληξη για αυτό. Έτσι, από «κοινωνική» συνήθεια, το κάπνισμα
καταλήγει σε βαθιά αντικοινωνική.
Όπως σε κάθε προσπάθεια εκρίζωσης μιας συνήθειας και αλλαγής του τρόπου ζωής,
έτσι και οι καπνιστές στην προσπάθεια της διακοπής, θα αντιμετωπίσουν προκλήσεις
και ενδεχομένως πισωγυρίσματα. Η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας μπορεί να
αποτελέσει ένα καλό ξεκίνημα για τη λύση των δεσμών του καπνιστή. Είναι
απαραίτητη, κυρίως, η σταθερή απόφαση και βούληση και η συγκέντρωση στην
επίτευξη του στόχου. Η υποστήριξη από τους οικείους και φίλους είναι μεγάλης
σημασίας. Επιπρόσθετα, είναι δυνατό να αναζητηθεί βοήθεια από ειδικό ψυχικής
υγείας, μιας και η εγκαθίδρυση και η διατήρηση της συνήθειας του καπνίσματος έχει,
όπως αναφέρθηκε, ισχυρό ψυχολογικό υπόβαθρο. Τίποτα, όμως, δεν είναι
ακατόρθωτο αν βάλουμε μπροστά την προστασία της υγείας, το σεβασμό και την
αγάπη για τη ζωή, τον εαυτό σου και τους δικούς μας ανθρώπους.
Στο Νοσοκομείο Χίου μπορεί να απευθυνθεί όποιος αισθάνεται ότι χρειάζεται
υποστήριξη σε αυτή τη σημαντική απόφαση της διακοπής του καπνίσματος,
κλείνοντας ραντεβού στα Εξωτερικά Πνευμονολογικά Ιατρεία, απευθυνόμενος επίσης
για καθοδήγηση στο Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας.
Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα κατά του καπνίσματος θα θέλαμε να αναφέρουμε
ότι φέτος η Κοινωνική Υπηρεσία του Γενικού Νοσοκομείου Χίου «Σκυλίτσειο»
υλοποίησε πρόγραμμα Αγωγής Υγείας κατά του καπνίσματος σε Δημοτικά Σχολεία
του Νομού. To πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της ανάπτυξης και υλοποίησης
δράσεων αγωγής υγείας του Υπουργείου Υγείας («Ανάπτυξη – υλοποίηση από το
Υπουργείο Υγείας δράσεων και παρεμβάσεων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης
του μαθητικού πληθυσμού στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας σε Εθνικό Επίπεδο, για το
σχολικό έτος 2024 – 2025»).
Το όνομά του προγράμματος είναι «Τα δυνατά ΟΧΙ ο κύκλος που δυναμώνει-
αυτοεκτίμηση.» Το υλικό διασκευάστηκε και υλοποιήθηκε με προσιτό και
προσαρμοσμένο τρόπο για προσέγγιση και κατανόηση από τα παιδιά των ηλικιακών
ομάδων που απευθυνόταν, με διάφορα μέσα που προήγαγαν τη συμμετοχή των
παιδιών (παιχνίδι γνωριμίας, διαδραστική αφήγηση παραμυθιού, κολάζ με σχετικά
μηνύματα, συζήτηση και παρουσίαση Υπουργείου Υγείας).
Η ανταπόκριση και συνεργασία των μαθητών στο βιωματικό, διαδραστικό
πρόγραμμα ήταν επιτυχημένη και αναδείχθηκε ότι το ζήτημα προβληματίζει τα
παιδιά από μικρή ηλικία ειδικά όταν υπάρχουν καπνιστές στο σπίτι. Στόχοι του
προγράμματος ήταν η κατανόηση των κινδύνων που ενέχει το κάπνισμα, η αφύπνιση
σχετικά με το δικαίωμα των ατόμων να προστατεύουν την υγεία τους, η μεγάλη
δυσκολία στην διακοπή του και η ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης των ατόμων, ώστε
να μπορούν να πουν όχι στις βλαβερές συνήθειες. Με την ευκαιρία αυτή, θέλουμε να
απευθύνουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στους εκπαιδευτικούς και στους μαθητές που
συνεργάστηκαν για την υλοποίηση του προγράμματος. Ενδεικτικά παρατίθενται
ηλεκτρονικοί σύνδεσμοι σχετικά με την υλοποίηση του Προγράμματος Αγωγής
Υγείας:
https://4dim-chiou.chi.sch.gr/?p=8542
Πάρε κι εσύ απόφαση ζωής, κάνε αυτήν την 31η Μαΐου τη δική σου πρώτη
ημέρα για τη διακοπή του καπνίσματος.
