Με αφορμή τα 60 Χρόνια από το θάνατο του Φ. Αγγουλέ, η ΤΕ Χίου του ΚΚΕ και
ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ παράρτημα Χίου προχωράμε σε πολιτική-ιστορική και πολιτιστική εκδήλωση
τιμής την Τρίτη 26 Μάρτη στο Ομήρειο, ημερομηνία θανάτου του Φώτη Αγγουλέ.
Ο Φώτης Αγγουλές, Όπως έγραψε για αυτόν ο Γιάννης Ρίτσος: «Ήταν ένα
βασανισμένο, απλό παιδί του λαού, ψάρευε, πάλευε, πεινούσε, τραγουδούσε».
Η εκδήλωση θα προβάλει τη ζωή του Φ. Αγγουλέ στα σύρματα, στα στρατόπεδα
συγκέντρωσης δηλαδή στις ερήμους των χώρων της Μέσης Ανατολής που δημιουργήθηκαν
για να χτυπηθεί η αντιστασιακή δράση, εκεί που κλείστηκαν χιλιάδες αγωνιστές-
κομμουνιστές του αντιστασιακού κινήματος του ΕΑΜ. Θα προβάλλει τη ζωή μέσα σε αυτά,
τις δυσκολίες που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι κομμουνιστές και αντιφασίστες
αγωνιστές. Συνολικά θα αποτελείται από 2 μέρη :
Ιστορική προσέγγιση της περιόδου των Συρμάτων
Μουσικό πρόγραμμα
Στο 1ο μέρος, συνολικά θα έχουμε 3 παρεμβάσεις:
- Από τον Βασίλη Μόσχο, μέλος του τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ και
Δόκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, με θέμα «Τα Σύρματα και η ταξική αναμέτρηση της
εποχής.» - Από τον Μάρκο Σκούφαλο, Εκπαιδευτικό , στέλεχος του ΚΚΕ, με θέμα «Φώτης
Αγγουλές, ο συρματένιος ποιητής.» - Και τον Νίκο Χούλη, με θέμα: «Οπτασίες στην έρημο.»
Μαζί με τον 2 ο και 3 ο ομιλητή ποιήματα θα απαγγέλει η ηθοποιός Λίλα Καφαντάρη και η
Νάγια Νομικού.
Στο 2ο μέρος θα παρουσιαστεί μουσικό πρόγραμμα, όπου θα περιλαμβάνει
μελοποιημένα ποιήματα του Φώτη Αγγουλέ από τις συλλογές του Θωμά Μπακαλάκου,
Πάνου Τζαβέλα και Παντελή Θαλασσινού, καθώς και τραγούδια της προσφυγιάς.
Το μουσικό πρόγραμμα θα πλαισιωθεί από δυο ομάδες. Η πρώτη ομάδα θα αποτελείται
από τον Παντελή Θαλασσινό, Μαρκέλο Πούπαλο, Σταμάτη Πούπαλο, Μανώλη Στάθη και
Μαρία Πούπαλου. Και η 2 η ομάδα θα αποτελείται από τους Σιδερή Χαλλιορή, Γιάννη
Τσατσαρώνη και Μάνο Μισιρλή.
Τον τιμάμε σε μια περίοδο που μέσα στο λαός μας εκφράζονται αγωνιστικές διαθέσεις, ένα
ρεύμα αμφισβήτησης της κυρίαρχης πολιτικής, εκφράζεται προβληματισμός, συζήτηση,
ενισχύεται η συμπόρευση στον αγώνα με το ΚΚΕ. Η άνοδος των αγώνων, διαθέσεις που
τροφοδοτείται από την όξυνση των προβλημάτων που αφορούν όλες τις πλευρές της ζωής
της εργατικής – λαϊκής οικογένειας, τη μάχη της επιβίωσης απέναντι στην ακρίβεια που
κατατρώει το λαϊκό εισόδημα, τις εγκληματικές ελλείψεις στην Υγεία στο νησί μας, τις
ελλείψει στα σχολεία, τη μάχη για να μην αρπάξουν οι τράπεζες τα λαϊκά σπίτια.
1.Για ακόμη μια φορά ο Φώτης Αγγουλές μέσα από τα ποιήματα του μας δίνει απάντηση
ποια είναι η λύση στα σημερινά αδιέξοδα, πως πραγματικά ο ίδιος ο λαός μας μπορεί να
σηκώσει το κεφάλι απέναντι στην αντιλαϊκή πολιτική της σημερινής κυβέρνησης, της ΕΕ,
των κομμάτων της, του ίδιου του συστήματος, χωρίς να αναθέτει το καθήκον αυτό στους
οποίους σωτήρες υπόσχονται τον «εξανθρωπισμό» του συστήματος της εκμετάλλευσης,
μέσω τάχα της κυβερνητικής διαχείρισή του.
«Ποιον περιμένετε ναρθεί; Ποιον καρτερείτε να σας σώσει;
///
Εσείς οι ίδιοι με τα χέρια σας
με το μυαλό σας, με την πράξη,
αν δεν αλλάξετε τη μοίρα σας,
ποτέ της δεν θ’ αλλάξει.
(«Αλλάξτε τη μοίρα σας»)»
Λευτέρης Μπαρμπαγιάννης
Γραμματέας Τομεακής Επιτροπής Χίου ΚΚΕ
Η ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΑ 60 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠ’ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΦΩΤΗ ΑΓΓΟΥΛΕ
Αίθουσα «Ανδρέας Λοίζος» Δήμος Χίου, 12 Μάρτη 2024.
Αγαπητές φίλες και φίλοι
Η εκδήλωση μας, για το Φώτη Αγγουλέ είναι πολιτική-ιστορική και πολιτιστική και στοχεύει να
φέρει σε επαφή την ποίηση του, την περίοδο του Β’ ιμπεριαλιστικού πολέμου και των «Συρμάτων» , με
τη νεολαία και το λαό μας.
Έχει σκοπό να πείσει τη νέα γενιά να μελετήσει στην ποίησή του, για να βρει την ελπίδα, για τη ζωή
της.
Έχει σκοπό να κάνει «κοινωνούς» τους εκπαιδευτικούς, στα μηνύματα του Αγγουλέ για το παιδί,
την αγάπη, τη στοργή, την Ειρήνη….
Ο Φώτης Αγγουλές αποτελεί τον ποιητή του λαού μας, που με τη διαχρονικότητα των ποιημάτων του
δίνει το στίγμα των λαϊκών και εθνικών ζητημάτων, που απασχολούν τη λαϊκή οικογένεια και την
Ελλάδα.
Ο Φώτης Αγγουλές είναι λαϊκός ποιητής, που γεννήθηκε στα 1911 στους μαχαλάδες της
Κρήνης ( Τσεσμέ) της χερσονήσου της Ερυθραίας, εκεί που ανθούσε η ρίμα, ως μέσο
κοινωνικής επικοινωνίας των καθημερινών ανθρώπων.
Είναι το προσφυγόπουλο, που βρέθηκε μαζί με την οικογένεια του στα χρόνια του Α’ και Β’
διωγμού των Ελλήνων και άλλων μειονοτήτων απ’ τα Μικρασιατικά παράλια στα 1914-1918
στη Χίο.
Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και το τέλος του Ελληνοτουρκικού πολέμου το 1919-1922 ως
απόρροια της μοιρασιάς των νικητών του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, οι χιλιάδες Έλληνες- μαζικά-
περνούν στην προσφυγιά και ανάμεσά τους η οικογένεια του Σιδερή Χονδρουδάκη-Αγγουλέ.
Είναι το προσφυγάκι, που από το πρώτο διάστημα γνώρισε τις συνέπειες του ξεριζωμού όπως
την πείνα, τη φτώχεια, την εκμετάλλευση και τη ζωή στα λασπόνερα των παραπηγμάτων και
των παραγκομαχαλάδων, της Καπέλας, του Βαρβασιού, του Καστέλου, της Αγίας
Παρασκευής, της Τουρλωτής, της Λίμνης κλπ. μαζί με τους υπόλοιπους πρόσφυγες, καθώς
και τις επιπτώσεις τις περιόδου του Μεσοπολέμου ,με την οικονομική καπιταλιστική κρίση του
1929-32.
Είναι το παλλικαρόπουλο, που μπήκε στη βιοπάλη μαζί με τον ψαρά πατέρα του Σιδερή
Χονδρουδάκη , να πουλάνε την ψαριά , μέσα στα πανέρια, στις προσφυγογειτονιές στης Χίου.
Είναι ο νέος προλετάριος, που μπαίνει στην παραγωγή στο τυπογραφείο της εφημερίδας
«Ελευθερίας», ως μαθητευόμενος τυπογράφος.
Είναι ο νέος διανοητής, που εντρυφεί στα βιβλιοστάσια της βιβλιοθήκης ΚΟΡΑΗ και
συναντιέται με άλλους νέους του νησιού και μελετά ποίηση, σε λογοτεχνικές βραδιές.
Είναι ο μαχητής της δημοσιογραφίας, που με σκωπτικό τρόπο συγκρούεται με το κατεστημένο
της Χίου. Οι εφημερίδες που εκδίδει αποτελούν «μνημεία» ελευθερίας της σκέψης και
έκφρασης , αλλά και λαογραφίας και πολιτισμού.
Οι εφημερίδες που έκδωσε ήταν:
- «ΚΑΜΠΑΝΑ ΧΙΟΥ»(1929)
- «Η ΜΙΧΑΛΟΥ»(1932-33)
- «Η ΑΛΗΘΕΙΑ»(1936)
- « Η ΧΑΡΑΥΓΗ»(1940)
Το χρονογράφημά του ΦΑΣΙΣΜΟΣ –ΠΟΛΕΜΟΣ, που παρουσιάζει τις σκέψεις του, για την επίθεση των
Ιταλών στην Αβησσυνία το 1936, τον στέλνει για δεύτερη φορά στη φυλακή, λόγω της καταγγελίας του
Ιταλού πρόξενου κ. Καλομάτι , στη Χίο, για εξύβριση του Μουσολίνι.
Με την κήρυξη του πολέμου της Ιταλίας στην Ελλάδα γράφει και εκδίδει: - «Η Δέηση του Μουσσολίνι»
- «Ο Μουσολίνι και ο Καρνάβαλος»
- « Η Κατάρα της μάνας του σκοτωμένου»
Είναι ο νεαρός ποιητής, που η πένα του— είτε καταγράφει τη λαογραφία της προσφυγιάς,
είτε ψάχνει τη αγάπη, τη χαρά και τον έρωτα, είτε καταδικάζει την αδικία και την
εκμετάλλευση, ένα και μοναδικό σκοπό έχει… να εκφράσει τη ζωή του και των
συνανθρώπων του.
Τα βιβλία του είναι:
«Ο ΛΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΟΥ» τραγούδια του ΤΣΕΣΜΕ και της ΚΑΤΩ ΠΑΝΑΓΙΑΣ. (1932)
- «Αμαβάσια» στα 1934
- « Κραυγές στον Ήλιο», Χίος στα 1938
- «Μενεξέδες», ποιήματα, Χίος στα 1938.
«Εντελβάϊς» στα 1944.
«Πορεία μέσα στη νύχτα» στα 1958.
«Φουτσιγιάμα» 1962.
Μετα την κατάληψη της Χίου απ’ τους Γερμανούς στις 4 Μάη 1941….
Είναι ξανά-πρόσφυγας στα απέναντι Μικρασιατικά παράλια ευρισκόμενος στον Τσεσμέ και
μετά από ένα κοπιαστικό ταξίδι Χάιφα-Παλαιστίνη φτάνει στην Αίγυπτο.
Εκεί ζώντας και αντιλαμβανόμενος το δράμα του λαού , ως πρόσφυγας γράφει:
ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ἔλληνες ἧρθαν πάλι…
Ἡ θάλασσα τούς ξέβρασε στίς ἀνατολικές ἀχτές,
προχτές.
Βγῆκαν πνιγμένοι στή στεριά καί παραμορφωμένοι,
πρησμένοι σάν τουμπιά καί μελανοί,
μά ὅσοι κι ἄν τὔκρυψε ἡ νυχτιά τό δράμα τους νά μή φανεῖ,
τό νόημα βγαίνει.
Τόν ξέρομε τόν ἔνοχο, εἶναι γνωστή ἡ αἰτία…
Στά φαγωμένα μάτια τους κοίταξε μέσα καί θά δεῖς
μιά χαλασμένη πολιτεία.
Μά μήν τούς θάψετε, γιατί, θά χάσει σχῆμα ἡ Φρίκη.
Κι ὅταν γραφτεῖ ἡ εὐγενικιά φασιστικιά ἱστορία,
ἔτσι, πρησμένους βάλτε τους κι αὐτούς σέ μιά προσθήκη.
Γιώργος Σιδέρης, Φώτης Αγγουλές, Μελέτη, 5η έκδ. έκδ. Μοχλός, Αθήνα 1992,σελ. 139.
Είναι ο νέος, που συνειδητά επέλεξε να ενταχθεί στον Ελληνικό στρατό και να στηρίξει τις
προσπάθειες του για το χτύπημα του φασίστα εισβολέα Ρόμελ, ως τυπογράφος στο
τυπογραφείο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.
Είναι ο αντιφασίστας νεολαίος, που εντάσσεται στην Αντιφασιστική Στρατιωτική Οργάνωση
(ΑΣΟ), που αποτελούσε δυναμικό τμήμα της αντίστασης στη Μέση Ανατολή.
Και μέσα από τα ποιήματα του χτυπά ανελέητα τα δεινά του πολέμου στους λαούς της ανθρωπότητας
Μανούλα,
τά μωρά θά πεθάνουν στίς κούνιες τους.
Θά σκοτωθοῦνε οἱ ἔφηβοι ἄδικα.
Θά μαραθοῦνε τά λουλούδια στίς γλάστρες,
κι ἐσύ, νά μήν περιμένεις
νά πραγματοποιήσεις
κανένα σου ὄνειρο…..
Αὐτό… εἶναι, Π Ο Λ Ε Μ Ο Σ.
ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΝΥΧΤΑ
Πάνω ἀφ’ τοῦ σπιτιοῦ τή στέγη, μ’ ἕνα καύκαλο μωροῦ,
πεθαμένου ἀπό τήν πείνα, φτιάχνει ἡ Φρίκη μιά μπουροῦ,
καί φυσᾶ καί ζοντανεύει τῶν πνιγμένων τίς λαχτάρες,
τ’ ἀγκομαχητά τῶν γέρων, τῶν μανάδων τίς κατάρες,
καί φυσᾶ, κι ἀπό τή νύχτα πού τήν ἔθαψε τό χιόνι,
πιότερο ἡ ψυχή, στῆς Φρίκης τούς ἀλαλαγμούς, παγώνει.
…..και ανοίγει τη χαραμάδα της ελπίδας ,για τη λευτεριά ,που αχνόφεγγε… μέσα απ’ τα κατορθώματα
του Σοβιετικού λαού στο Στάλινγκραντ…
ΣΤΑΛΙΝΚΡΑΝΤ
Πριν απ’ τη δόξα
ήρθεν ο ήλιος στις στέπες
και λιώσαν τα χιόνια
και ζεστάθηκαν οι καρδιές των ανθρώπων.
Ύστερα
Πήρε ο χάρος τον Τσάρο
Κι ύστερα
Οι λαοί αποκτήσανε Στάλινκραντ.
Γιώργος Σιδέρης, Φώτης Αγγουλές, μελέτη, έκδ. Μοχλός , Αθήνα 1992, 5η έκδ, σελ.115
Είναι ο αγωνιστής, που συμμετέχει στο αντιφασιστικό κίνημα του Απρίλη του 1944 και την
αντιφασιστική δράση του ενάντια στα σχέδια της κυβέρνησης Τσουδερού –Βασιλέα και Άγγλων
ιμπεριαλιστών, βρέθηκε με χιλιάδες αντιφασίστες αγωνιστές στην Μέση Ανατολή στα
«Σύρματα» της Αφρικής.
Είναι ο αντιφασίστας αγωνιστής του Ντεκαμερέ και της Ασμάρα, που «σπούδασε» στα
πανεπιστήμιο των Συρμάτων.
ΠΡΩΤΕΣ ΦΛΟΓΕΣ
Σταματήσαν οι δέησες
Κι οι φωνές κι οι βλαστήμιες.
Κι ακουστήκανε χτύποι σε κάγκελα
σε λοστούς κι αλυσίδες.
Κι είναι σάμπως με σήματα
μορσικά να μηνάνε,
πώς οι πρώτες οι φλόγες φουντώσανε
στις σκεπές των κατέργων.
«ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ» α.φ. 173, 31-1-1946,σελ.1
Είναι το μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, απ΄τα 1943.
Είναι ο τυπογράφος του ΕΑΜικού και Κομουνιστικού τύπου στη Χίο.
Είναι ο αντάρτης τυπογράφος, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, μαζί με το δημοσιογράφο
–φιλόλογο Μιχάλη Βατάκη, που αναλαμβάνει στη ΦΟΥΝΤΑΝΑ του Παντελάκη στο Βροντάδο
της Χίου, να κρατήσει ζωντανή τη σπίθα της φωνής του μαχόμενου λαού.
Είναι ο υπόδικος αγωνιστής στο Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών τον Ιούλη-Αύγουστο του 1948.
Σ’ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΓΥΡΙΣΑΝ ΠΙΣΩ
Ας ,μην ήρθατε πίσω.
Ας μην φτάσατε πουθενά…
Ο δρόμος μας αρχινά
Από κει που ο δικός σας τελειώνει.
Πάνω στο κάτασπρο χιόνι,
Μια ματωμένη γραμμά το δρόμο μας δείχνει…
Ας ρίχνει
σκοτάδι η νύχτα τριγύρω,
ας ρίχνει
ακολουθούμε πιστά
τα ματωμένα σας ίχνη.
«ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ» α.φ. 187, 24-2-1946,σελ 1.
Είναι ο φυλακισμένος αγωνιστής, που από το 1948 μέχρι τις 23 Φλεβάρη 1957, δίνει δείγματα
γραφής συνέπειας ιδεολογίας και στάσης ζωής, στις Φυλακές της Ελλάδας.
ΠΑΠΑΡΟΥΝΕΣ
Ἔνα μπουκέτο παπαροῦνες, φτιαγμένες ἀπό σύρματα καί φλός,
ἀναστατώσαν τήν ψυχή μου.
Ὁ λογισμός ξαστέρωσε ὁ θολός κι ἔπεσε φῶς μέσ΄ στό κελί μου.
Ἕνα μπουκέτο πυρκαγιές, ἕνα μπουκέτο χείλη,
ἕνα μπουκέτο ροδαμνιές σέ τροπικό ἕνα δείλι.
Μά ποῦνε ἡ ἀγάπη; Πνίγηκε στό μίσος και στό ψέμα
καί στό κελί μου φτάνουνε σπαρακτικές κραυγές
κι οἱ παπαροῦνες ἔγιναν ἕνα μπουκέτο ἁπο πληγές
καί στάζουν αἷμα…
Γιώργος Σιδέρης, ΦΩΤΗΣ ΑΓΓΟΥΛΕΣ, Μελέτη, 5η έκδοση, Μοχλός Αθήνα 1992,σελ.161-162.
Είναι αυτός που αγάπησε τη ζωή παρα πολύ…
Μην καρτεράτε
Μην καρτεράτε να λυγίσουμε
Μήτε για στιγμή
Μηδ ’όσο στην κακοκαιριά
λυγάει το κυπαρίσσι!
Έχουμε τη ζωή πολύ,
πάρα πολύ αγαπήσει.
Από το «Εντελβάϊς» που θα τυπωθούν.
ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ, α.φ. 155 Τρίτη 18 Δεκεμβρίου 1945, σελ. 1
Πέθανε πάνω στο πλοίο «Κολοκοτρώνης» τη νύχτα 26-27 Μαρτίου 1964, στο δρομολόγιο Πειραιάς-
Χίος.
Παρουσίαση συνοπτικά της έκθεση για το Φώτη Αγγουλέ και τους «Συρματένιους».
Η έκθεση της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ αποτελείται από 2 μέρη, το ένα μέρος θα είναι αφιερωμένο στον Αγγουλέ
και τον 2ο μέρος θα είναι αφιερωμένο στους Συρματένιους Η έκθεση θα λειτουργεί την εβδομάδα 24-
31/ Μάρτη 2024 και θα είναι ανοικτή στο κοινό, σε οργανωμένες επισκέψεις των μαθητών,
φοιτητών…με ανάλογη ιστορική ενημέρωση για τα εκθέματα…
του Γιώργη Η. Αμπαζή
Μέλος του Γενικού Συμβουλίου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ
