Αναζήτηση τρόπου για κοινό εορτασμό του Πάσχα
Του Παύλου Καλογεράκη
Φέτος θα γιορτάσουμε το Πάσχα οι Ορθόδοξοι την ίδια μέρα με τους Καθολικούς. Είναι γνωστό ότι
για τον υπολογισμό της ημερομηνίας εορτής, οι Καθολικοί ακολουθούν το Γρηγοριανό ημερολόγιο, ενώ
εμείς το Ιουλιανό (παλαιό ημερολόγιο), προκειμένου να συνεορτάζουμε με όσους ακολουθούν το «παλαιό»
ημερολόγιο. Πώς τα καταφέραμε και σε αυτό το θέμα να πάρουμε, χριστιανοί όλοι εμείς, ο καθένας τον
χωριστό δρόμο του; Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό και ενθαρρυντικό που ο Οικουμενικός Πατριάρχης
Βαρθολομαίος εξέφρασε πρόσφατα την ελπίδα ότι μπορεί και πρέπει να υπάρξει συνεννόηση και
συνεργασία ώστε να επιτευχθεί κάποια συμφωνία για κοινή ημέρα εορτασμού.
Η Σύνοδος της Νίκαιας (325 μ.Χ), την οποία συγκάλεσε ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας,
για να επιλύσει διάφορα δογματικά αλλά και οργανωτικά θέματα, απεφάσισε και όρισε το Πάσχα να
εορτάζεται την 1 η Κυριακή μετά την 1 η πανσέληνο της εαρινής ισημερίας.
Όλα καλά μέχρι εδώ ή περίπου καλά, γιατί και τότε εκείνες τις εποχές, διάφορες εκκλησίες είχαν
διαφοροποίηση ως προς την αποδοχή της ημερομηνίας της εαρινής ισημερίας (21 Μαρτίου ή 23 Μαρτίου ή
άλλη κλπ). Όμως, το ουσιώδες πρόβλημα προέκυψε όταν οι αστρονόμοι και μαθηματικοί του 16 ου αιώνα
υπολόγισαν ότι κάτι δεν πάει καλά με την τότε ισχύουσα άποψη της χρονικής διάρκειας του έτους,
σύμφωνα με την περιστροφή της Γης, η οποία περιστροφή επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες (π.χ.
ταλάντωση του άξονά της). Συγκεκριμένα, οι ιδιαιτέρως προσεκτικοί υπολογισμοί τους έδειχναν ότι το
ημερολόγιό τους είχε μείνει πίσω κάμποσες ημέρες (11 ημέρες), σε σχέση με την θέση της Γης πάνω στην
τροχιά της γύρω από τον ήλιο. Οπότε, ο τότε Πάπας Γρηγόριος αποδέχθηκε τις επιστημονικές επισημάνσεις
και όρισε ότι την 4 η Οκτωβρίου του 1582 θα ακολουθήσει, την αμέσως επόμενη ημέρα, η 15 η Οκτωβρίου,
πράγμα που άμεσα εφάρμοσαν αρκετές καθολικές εκκλησίες.
Στην Ελλάδα το ελληνικό κράτος ανέμενε για την αλλαγή στο νέο ημερολόγιο τον 20 ο αιώνα, οπότε
την Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου 1923 ακολούθησε η Πέμπτη 1 Μαρτίου 1923 . Η ελληνική ιεραρχία
αποδέχθηκε την αλλαγή του ημερολογίου τον επόμενο χρόνο, 1924, αλλά όχι για τον υπολογισμό της
εορτής του Πάσχα. Για τον υπολογισμό του Πάσχα απεφάσισαν να παραμείνουμε στο Ιουλιανό. Αυτός είναι
και ο λόγος που εορτάζουμε το Πάσχα μαζί με όσους ακολουθούν το παλαιό ημερολόγιο. Με άλλα λόγια
εορτάζουμε, εμείς οι ορθόδοξοι, το Πάσχα σύμφωνα βέβαια με την επιταγή της Συνόδου της Νίκαιας αλλά
με λανθασμένη αστρονομική ημερομηνία ως προς την εαρινή ισημερία!! Τούτο συμβαίνει διότι όταν
έχουμε 21 Μαρτίου (με το Γρηγοριανό όπως ορίζουν και οι αστρονόμοι) και με αυτό το ημερολόγιο λέμε
ευχές για «καλή Άνοιξη» κλπ, με το παλαιό ημερολόγιο είναι ακόμα 8 Μαρτίου, οπότε πρέπει να
αναμένουμε 13 ημέρες για να έλθει η «ισημερία» και μετά, αναμένοντας και την πανσέληνο, να
υπολογιστεί η ημέρα εορτασμού του Πάσχα.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος αναφερόμενος στον φετινό κοινό εορτασμό του Πάσχα
(έτος 2025) δηλαδή την ίδια ημερομηνία από όλους τους Χριστιανούς της Γης, ανέφερε: “εορτάζοντας την
Ανάσταση του Χριστού μαζί, μάς βοηθά να αναγνωρίσουμε το κοινό μας παρελθόν και να προχωρήσουμε προς
τη μελλοντική ενότητα. Αυτός ο κοινός εορτασμός θα μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε άλλες διαφορές,
καταδεικνύοντας ότι η κοινή μας Πίστη μάς επιτρέπει να υπερβούμε παλαιές διαιρέσεις και να συνεργαστούμε
για τη δόξα του Θεού”.
Πώς όμως θα βρεθεί αυτός ο κοινός τόπος συνεννόησης; Πώς θα ξεπεραστούν τόσες
διαφοροποιήσεις οι οποίες μάλιστα δεν έχουν καμία σχέση με δογματικά θέματα; Ο ορισμός ημερομηνίας
του Πάσχα σύμφωνα με την Σύνοδο της Νίκαιας, αναθέτει την ευθύνη στην αστρονομία.. Τί θα μετρήσει
στην απόφαση των διαφόρων εκκλησιών; Τι θα επικρατήσει; Ο επιστημονικά αστρονομικός υπολογισμός
της ημέρας της εαρινής ισημερίας ή άλλοι λόγοι;
Η επέτειος των 1.700 ετών από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, (2025-325= 1700 χρόνια),
η οποία θα εορταστεί κατά το τρέχον έτος, με τον ισχυρό θεολογικό συμβολισμό της, μπορεί να
αποτελέσει την ώθηση προς όλες τις Χριστιανικές Εκκλησίες για την αποδοχή μίας κοινής ημερομηνίας ή
έστω ενός κοινού αποδεκτού τρόπου καθορισμού κοινής ημέρας για τον εορτασμό της Ανάστασης. Στο
ποια μέρα έχουμε ισημερία και το ποια είναι η πρώτη πανσέληνος της Άνοιξης δεν επιδέχεται καμία
αμφιβολία και προφανώς δεν είναι δογματικό θέμα. Ας ληφθεί μάλιστα υπόψη σε πολλές εκκλησίες του
κόσμου και σε πολλά εκκλησιαστικά μυαλά, ως παράδειγμα συναδέλφωσης, αυτό που εφαρμόζουν οι
Έλληνες Χριστιανοί στα Κυκλαδονήσια αλλά και αλλού, οι οποίοι εορτάζουν το Πάσχα κάθε χρόνο την ίδια
μέρα είτε είναι Ορθόδοξοι, είτε Καθολικοί.(!)
Υ.Γ. Οι επόμενες χρονιές κοινού εορτασμού του Πάσχα μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών (εάν δεν
υπάρξει συμφωνία) είναι: το 2028 (16 Απριλίου), το 2031 (13 Απριλίου, το 2034 (9 Απριλίου), το 2038 (25
Απριλίου) κλπ. Να σημειωθεί ότι οι αστρονομικοί υπολογισμοί και τα μαθηματικά δεδομένα (όχι και τόσο
σύνθετα), οδηγούν στο ότι εάν οι Καθολικοί εορτάζουν το Πάσχα μήνα Μάρτιο (φυσικά κατά το τελευταίο
δεκαήμερο), οι Ορθόδοξοι το εορτάζουμε τέλος Απριλίου ή Μάιο.
Ευχές σε όλους για ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ με υγεία και κάθε καλό !
Ευχαριστώ πολύ
Παύλος Καλογεράκης
