ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, είτε πραγματοποιούνται μέσω IRIS είτε με άλλη τραπεζική συναλλαγή, δεν αποτελούν από μόνες τους αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος.
Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει καθημερινή συνήθεια για χιλιάδες φορολογουμένους. Γονείς στέλνουν χρήματα στα παιδιά τους, παππούδες δίνουν χαρτζιλίκι στα εγγόνια, φίλοι μοιράζονται τον λογαριασμό μιας εξόδου και συγγενείς μεταφέρουν μεγαλύτερα ποσά για αγορές ή άλλες ανάγκες. Το κρίσιμο φορολογικό ερώτημα είναι πότε μια τέτοια κίνηση αποτελεί μια απλή συναλλαγή της καθημερινότητας και πότε μετατρέπεται σε δωρεά που πρέπει να δηλωθεί στην εφορία.
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, είτε πραγματοποιούνται μέσω IRIS είτε με άλλη τραπεζική συναλλαγή, δεν αποτελούν από μόνες τους αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος. Διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να υπάρξει όταν εμφανίζεται συγκεκριμένο μοτίβο συναλλαγών, όπως συστηματικές μεταφορές, μεγάλη συχνότητα ή επαναλαμβανόμενα υψηλά ποσά.
Ειδικά το χαρτζιλίκι που δίνουν γονείς και παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για καθημερινές ανάγκες δεν αντιμετωπίζεται ως χρηματική δωρεά για την οποία απαιτείται δήλωση στο myPROPERTY. Όταν, όμως, πρόκειται για ουσιαστική μεταβίβαση χρημάτων, ενεργοποιούνται οι διατάξεις για τις δωρεές και τις γονικές παροχές.
Η διαφορά γίνεται πιο κατανοητή μέσα από χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Παράδειγμα 1: Ο πατέρας στέλνει 50 ευρώ στο παιδί του μέσω IRIS
Ένας πατέρας μεταφέρει μέσω IRIS 50 ευρώ στον φοιτητή γιο του για φαγητό, μετακινήσεις και άλλα καθημερινά έξοδα. Η συγκεκριμένη συναλλαγή εντάσσεται στην έννοια του χαρτζιλικιού και δεν αντιμετωπίζεται ως χρηματική γονική παροχή που απαιτεί δήλωση στο myPROPERTY. Το γεγονός ότι η μεταφορά πραγματοποιείται ηλεκτρονικά δεν αλλάζει τον χαρακτήρα της.
Παράδειγμα 2: Η γιαγιά στέλνει 100 ευρώ στο εγγόνι της
Μια γιαγιά μεταφέρει 100 ευρώ στον λογαριασμό του εγγονού της ως χαρτζιλίκι για τις διακοπές ή για καθημερινές αγορές. Και σε αυτή την περίπτωση, εφόσον πρόκειται πράγματι για ένα μικρό ποσό που καλύπτει συνήθεις ανάγκες, δεν απαιτείται δήλωση χρηματικής δωρεάς. Η Εφορία δεν αντιμετωπίζει κάθε μικρή οικογενειακή μεταφορά μέσω IRIS ως δωρεά.
Παράδειγμα 3: Γονέας δίνει 30.000 ευρώ στο παιδί του για αγορά αυτοκινήτου
Ο πατέρας αποφασίζει να μεταφέρει 30.000 ευρώ στην κόρη του προκειμένου εκείνη να αγοράσει αυτοκίνητο. Εδώ δεν πρόκειται πλέον για απλό χαρτζιλίκι αλλά για χρηματική γονική παροχή. Εφόσον η μεταφορά πραγματοποιηθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβληθεί η προβλεπόμενη δήλωση, το ποσό μπορεί να καλυφθεί από το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ που ισχύει για την α΄ κατηγορία συγγένειας. Η τραπεζική διαδρομή των χρημάτων είναι κρίσιμη, καθώς επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να επιβεβαιώσει τη συναλλαγή.
Παράδειγμα 4: Ο πατέρας δίνει 50.000 ευρώ σε μετρητά
Διαφορετική είναι η φορολογική εικόνα εάν ένας γονέας δώσει στο παιδί του 50.000 ευρώ σε μετρητά αντί να πραγματοποιήσει τη μεταφορά μέσω τραπεζικού συστήματος. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και η χρηματική γονική παροχή φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή 10%. Για ποσό 50.000 ευρώ, ο φόρος ανέρχεται σε 5.000 ευρώ. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παγίδες που θα πρέπει να γνωρίζουν όσοι σχεδιάζουν να ενισχύσουν οικονομικά τα παιδιά τους.
Παράδειγμα 5: Αδελφός μεταφέρει 10.000 ευρώ στην αδελφή του
Ένας φορολογούμενος αποφασίζει να δωρίσει 10.000 ευρώ στην αδελφή του. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που προβλέπεται για την α΄ κατηγορία. Η χρηματική δωρεά μεταξύ αδελφών φορολογείται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 20%. Έτσι, για δωρεά 10.000 ευρώ προκύπτει φόρος 2.000 ευρώ.
Παράδειγμα 6: Χρήματα περνούν μέσω του γονέα για να καταλήξουν στον αδελφό
Ένας φορολογούμενος μεταφέρει 50.000 ευρώ στον πατέρα του και λίγες ημέρες αργότερα ο πατέρας μεταφέρει ακριβώς το ίδιο ποσό στο άλλο παιδί του. Τυπικά πρόκειται για δύο διαφορετικές συναλλαγές μεταξύ προσώπων της α΄ κατηγορίας. Η ΑΑΔΕ, όμως, μπορεί να εξετάσει τις πραγματικές συνθήκες και τον σκοπό των διαδοχικών μεταφορών. Εάν διαπιστωθεί ότι εξαρχής στόχος ήταν τα χρήματα να περάσουν από τον έναν αδελφό στον άλλον μέσω του γονέα, μπορεί να θεωρηθεί ότι ο πραγματικός τελικός ωφελούμενος είναι ο αδελφός και να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο. Το γεγονός ότι οι δύο μεταφορές πραγματοποιούνται σε σύντομο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα μέσα σε έξι μήνες, μπορεί να αποτελέσει ένδειξη που θα οδηγήσει σε φορολογικό έλεγχο.
Παράδειγμα 7: Τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό
Μητέρα μεταφέρει 100.000 ευρώ σε τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο συνδικαιούχοι είναι η κόρη της και ο σύζυγος της κόρης. Η γονική παροχή έχει γίνει προς την κόρη και δηλώνεται ως τέτοια. Εάν, όμως, από τα στοιχεία προκύψει ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν τελικά από τον σύζυγο και όχι από την κόρη, η ΑΑΔΕ μπορεί να εξετάσει ποιος ήταν ο πραγματικός ωφελούμενος και να προκύψει φόρος δωρεάς. Για τον λόγο αυτό, σε μεγάλες μεταφορές προς κοινούς λογαριασμούς έχει ιδιαίτερη σημασία να μπορεί να αποδειχθεί ποιος χρησιμοποίησε το ποσό και για ποιον σκοπό.
