Οι Οινούσσες της Γαλλίδας εικαστικού Sandrine Dimitriadis
Η ζωή σε ένα νησί 911 κατοίκων που είναι ταυτισμένο με τη θάλασσα και τη ναυτοσύνη.
Πώς είναι για μία Γαλλίδα να ζει σε ένα ελληνικό νησί της άγονης γραμμής, μόλις τέσσερα ναυτικά μίλια από τις ακτές της Μικράς Ασίας; Να κατεβαίνει πρωί πρωί στο μποστάνι, πριν ξεκινήσει τη δουλειά, για να καλλιεργήσει ντομάτες και μελιτζάνες; Να μαθαίνει ελληνικά με τη βοήθεια των συνταξιούχων καπεταναίων του νησιού και να εξοικειώνεται με την τοπική χλωρίδα -πώς να ξεχωρίζει, για παράδειγμα, τις μαργαρίτες από το χαμομήλι- μέσα από κουβέντες με τις Οινουσσιώτισσες γιαγιάδες;
Για τη Sandrine Dimitriadis αυτή μοιάζει να είναι η φυσική εξέλιξη μιας ζωής με αρκετή περιπλάνηση και περιπέτεια. Γεννημένη και μεγαλωμένη σε ένα χωριό της δυτικής Γαλλίας, σπούδασε Καλές Τέχνες στην πόλη Ρεν, μετακόμισε στο Λονδίνο, έζησε περιστασιακά σε διάφορα μέρη του κόσμου (Ιταλία, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία) μέσω ενός προγράμματος εθελοντισμού και πριν δύο χρόνια αγκυροβόλησε στην ιδιαίτερη πατρίδα του συζύγου της (από τον οποίο προέρχεται και το ελληνικό επώνυμό της), τις Οινούσσες. «Ήταν άνοιξη, το νησί γεμάτο λουλούδια και οι άνθρωποι πραγματικά υπέροχοι, παρότι μετά βίας μπορούσαμε να συνεννοηθούμε, αφού δεν ήξερα σχεδόν καθόλου ελληνικά. Είπαμε με τον άντρα μου ‘’ας μείνουμε εδώ και το καλοκαίρι’’, μιας και οι δύο μπορούμε να δουλεύουμε εξ αποστάσεως», η ίδια ως εικαστικός και εκείνος ως καθηγητής πληροφορικής. Το καλοκαίρι έφερε τον χειμώνα, ο χειμώνας την άνοιξη και το ζευγάρι παρέμεινε σε ένα από τα πιο ιδιαίτερα ελληνικά νησιά, άγνωστο ακόμη και σε αρκετούς Έλληνες, λόγω της απομακρυσμένης τοποθεσίας του ανάμεσα στη Χίο και τις ακτές της Τουρκίας.
Η Sandrine Dimitriadis
Ο χάρτης του νησιού από την Καλλιτέχνη/Photo: Sandrine Dimitriadis
Φαρμακείο στην Χίο/Photo: Sandrine Dimitriadis
Ο Μανάρας στη Χίο/Photo: Sandrine Dimitriadis
Οι Οινούσσες – μια συστάδα με ένα και μοναδικό κατοικημένο νησί 911 κατοίκων, την Οινούσσα– είναι ταυτισμένες με τη θάλασσα και τη ναυτοσύνη. Από εδώ κατάγονται πολλές εφοπλιστικές οικογένειες, εδώ λειτουργεί μία από τις παλαιότερες Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού της χώρας. Τα αγόρια και τα κορίτσια που φοιτούν, μαζί με τους δασκάλους και τους καθηγητές των σχολείων, τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων (μίνι μάρκετ, μπακάλικο, καφέ-εστιατόρια), τους εργαζόμενους στον δήμο, τους συνταξιούχους ναυτικούς και τους ενθουσιώδεις μετοίκους που έρχονται με το ένα και μοναδικό ημερήσιο δρομολόγιο του «Οινούσσαι ΙΙΙ» από Χίο, συνθέτουν το μωσαϊκό του πληθυσμού του νησιού. Τους γείτονες και τους φίλους της Sandrine.
Βόλτα στον γύρω του νησιού/Photo: Sandrine Dimitriadis
Καλοκαιρινό τραπέζι/Photo: Sandrine Dimitriadis
Ξύλινη βάρκα στο λιμάνι του νησιού/Photo: Sandrine Dimitriadis
«Με το που βγεις έξω από το σπίτι, κάποιος θα τυχαίνει να περνάει. Πάντα θα βρεις γνωστούς στο λιμάνι για να πιεις έναν καφέ και να συζητήσεις, πράγμα που βρίσκω εκπληκτικό. Στις Οινούσσες, όταν θέλεις να είσαι μόνος είσαι μόνος, όταν θέλεις παρέα, την έχεις», αναφέρει η Γαλλίδα κάτοικος για ένα νησί στο οποίο όχι μόνο ζει, αλλά συμμετέχει και προσφέρει. Ως καλλιτέχνης, έχει αποτυπώσει πάμπολλες φορές το νησί μέσα από σχέδια με μελάνι, με τους ντόπιους να της αναθέτουν να σκιαγραφήσει το χωριό ή το σπίτι τους για να προσφέρουν μετά το σχέδιο ως δώρο σε κάποιο αγαπημένο πρόσωπο. Κεντρικό ρόλο στα σχέδια της Sandrine παίζει και η εκκλησία του πολιούχου Αγίου Νικολάου, αποκαλύπτοντας έτσι πόσο τιμά τον προστάτη των ναυτικών η κοινότητα ενός ακριτικού νησιού, η επιβίωση της οποίας εξαρτιόταν πάντα από τη θάλασσα.
Κάθε κυανοτυπία είναι μοναδική/Photo: Sandrine Dimitriadis
Photo: Sandrine Dimitriadis
Η Sandrine Dimitriadis με κάποιες κυανοτυπίες
Photo: Sandrine Dimitriadis
Πέρα από τα σχέδια με μελάνι, η Sandrine ασχολείται και με την κυανοτυπία, μία από τις παλαιότερες φωτογραφικές τεχνικές που βασίζεται στο φως, το νερό και τα άλατα σιδήρου. «Ήθελα να δημιουργήσω φωτογραφίες από τις παραλίες του νησιού χρησιμοποιώντας το φως του ήλιου, μιας και παίζει τόσο σημαντικό ρόλο στη ζωή εδώ. Υπάρχει μια μαγεία όταν αφήνεις τον ήλιο να δημιουργήσει την εικόνα», αναφέρει η Sandrine, εξηγώντας ποια είναι η διαδικασία: ένα χαρτί βρέχεται με διάλυμα σιδήρου και αφού στεγνώσει, αφήνεται στον ήλιο, με ένα οποιοδήποτε αντικείμενο πάνω του. Το σημείο με το αντικείμενο παραμένει λευκό, ενώ η υπόλοιπη επιφάνεια του χαρτιού, που έρχεται σε επαφή με τις UV ακτίνες, παίρνει ένα μπλε (κυανό) χρώμα. «Κάθε κυανοτυπία είναι μοναδική. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα διαδικασία, γιατί εσύ ως δημιουργός δεν έχεις τον απόλυτο έλεγχο», αναφέρει η Sandrine, περιγράφοντας πώς ο καλλιτέχνης και ο ήλιος μοιράζονται την ευθύνη για το τελικό αποτέλεσμα. «Στα μέσα του καλοκαιριού χρειάζεται ένα λεπτό έκθεσης στον ήλιο για μια κυανοτυπία. Τον χειμώνα με τη συννεφιά μπορεί να αφήσω ένα έργο 40 λεπτά και πάλι το αποτέλεσμα να μην είναι ολοκληρωμένο». Στη διάρκεια της έρευνάς της στις παραλίες του νησιού η Sandrine παρατήρησε ότι υπήρχαν πολλά ίχνη πλαστικού. «Ίσως όχι από τους παραθεριστές, μάλλον τα ξέβρασε η θάλασσα». Κάπως έτσι, προέκυψε η έκθεσή της, «5 grams», που παρουσιάστηκε τον περασμένο Οκτώβριο-Νοέμβριο στην γκαλερί NS της Χίου, με κυανοτυπίες από τις Οινούσσες που αποτυπώνουν τα ίχνη του πλαστικού στο φυσικό περιβάλλον.
Καλοκαιρινό ηλιοβασίλεμα/Photo: Sandrine Dimitriadis
Το χωριό σε φωτογραφία/Photo: Sandrine Dimitriadis
Το χωριό σε σκίτσο/Photo: Sandrine Dimitriadis
Η παραλία της Κακοπετριάς/Photo: Sandrine Dimitriadis
Εκτός από την ιδιότητα της εικαστικού, όμως, η Sandrine συμμετέχει ενεργά και στην κοινωνική ζωή των Οινουσσών. Μαζί με άλλους μάχιμους ντόπιους, διοργανώνουν beach party και εκθέσεις, πωλούν έργα τέχνης και συγκεντρώνουν χρήματα για να πληρωθούν οι προπονητές ποδοσφαίρου και μπάσκετ, οι οποίοι διαμένουν στο νησί, αλλά και μια δασκάλα εικαστικών που έρχεται από τη Χίο για να διδάξει, σε μικρούς και μεγάλους Οινουσσιώτες, καλές τέχνες. «Η κυρία αυτή διανυκτερεύει στο νησί για ένα βράδυ και φεύγει την επόμενη μέρα», μένοντας πότε πότε και στο σπίτι της Sandrine. Κάπως έτσι περνάει ο χρόνος της Γαλλίδας εικαστικού στο απομακρυσμένο νησί του Βορείου Αιγαίου. Με τσάι, μπισκότα και μπίνγκο, με τραγούδι και χορό παρέα με τις Οινουσσιώτες κυρίες, όταν οι άντρες τους λείπουν στο καφενείο.
Ανοιξιάτικη πεζοπορία/Photo: Sandrine Dimitriadis
Ανθισμένες Οινούσσες/Photo: Sandrine Dimitriadis
Καλούδια από τον κήπο/Photo: Sandrine Dimitriadis
Η πιο αγαπημένη της εποχή είναι η άνοιξη, όταν «το νησί ανθίζει και τα λουλούδια βρίσκονται κυριολεκτικά παντού». Αγαπάει τις πεζοπορίες στα μονοπάτια, δεν συμπαθεί το χειμερινό μπάνιο. Όταν, όμως, ανοίξει ο καιρός κινείται προς Κακοπετριά μεριά -μια βοτσαλωτή παραλία λίγο έξω από τον οικισμό-, προς την αμμουδιά του Κάστρου, προς το Μπιλάλι με το beach bar, προς τον Τούρκο ή προς άλλες λιγότερο γνωστές παραλίες με βράχια και πολύχρωμο βυθό. Το γαστρονομικό της απάγκιο είναι το εστιατόριο-καφέ «Γλάρος», στην άκρη του λιμανιού, κάτω από τη Σχολή Πλοιάρχων και το ιταλικό με το εκπληκτικό φαγητό, κοντά στον Άγιο Νικόλαο, που ανοίγει τα τελευταία καλοκαίρια από ένα ζευγάρι από την Αθήνα. Δεν έχει αποφασίσει αν και πότε θα αφήσει το βορειοανατολικό Αιγαίο για νέες περιπέτειες, το μόνο σίγουρο είναι ότι στο βραχώδες νησί της ελληνικής μεθορίου αυτή τη στιγμή βρίσκει το σπίτι της.
Info: Πληροφορίες για τη δουλειά της Sandrine Dimitriadis θα βρείτε στον προσωπικό της ιστότοπο και στο Instagram. Για πολιτιστικά και άλλα νέα του νησιού επισκεφθείτε το ενημερωτικό δελτίο @oinewsses στο Instagram.
