Με την έγκριση νέων αναπτυξιακών και κοινωνικών δράσεων, την επικαιροποίηση του
προγραμματισμού των προσκλήσεων για το 2026 και την επιβεβαίωση της σταθερής
προόδου υλοποίησης του Προγράμματος «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027», ολοκληρώθηκαν στη
Χίο οι εργασίες της 5ης Συνεδρίασης της Επιτροπής Παρακολούθησης του Περιφερειακού
Προγράμματος.
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Εθνικής Αρχής
Συντονισμού, των αρμόδιων Υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παραγωγικών και
κοινωνικών φορέων, καθώς και τα μέλη της Επιτροπής Παρακολούθησης, εξετάζοντας την
πορεία υλοποίησης του Προγράμματος και τις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών παρουσιάστηκε η πρόοδος ενεργοποίησης του
Προγράμματος και εγκρίθηκαν νέες εξειδικεύσεις δράσεων και τα κριτήρια επιλογής τους,
με έμφαση στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, στην αξιοποίηση της τοπικής
παραγωγής, στη σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τον τουρισμό και τον πολιτισμό, στις
αστικές αναπλάσεις, στις υποδομές των μικρών νησιών, καθώς και σε παρεμβάσεις που
αφορούν τη στέγαση, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την αντιμετώπιση των
σύγχρονων περιβαλλοντικών προκλήσεων.
Παράλληλα, εγκρίθηκαν σημαντικές κοινωνικές δράσεις που αφορούν την υποστήριξη
ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, τη δημιουργία νέων δομών ψυχικής υγείας, την
υποστηριζόμενη απασχόληση, την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και την ενίσχυση
πολιτικών κοινωνικής ένταξης, επιβεβαιώνοντας τον ισχυρό κοινωνικό προσανατολισμό του
Προγράμματος.
Η Επιτροπή ενημερώθηκε επίσης για την πορεία εφαρμογής των Ολοκληρωμένων Χωρικών
Επενδύσεων, των Στρατηγικών Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης και των τοπικών
προγραμμάτων ΤΑΠΤοΚ, (Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων
,Community-Led Local Development – CLLD) ενώ εγκρίθηκε η τρίτη επικαιροποίηση του
Σχεδίου Αξιολόγησης του Προγράμματος και παρουσιάστηκε ο προγραμματισμός των νέων
προσκλήσεων για το τρέχον και το επόμενο τετράμηνο του 2026.
Ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνος Μουτζούρης υπογράμμισε:
«Η πορεία του Προγράμματος αποδεικνύει πως η Περιφέρεια αξιοποιεί με σχέδιο και
αποτελεσματικότητα τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους, μετατρέποντάς τους σε έργα
και παρεμβάσεις που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των νησιωτικών κοινωνιών. Η
αντιμετώπιση των συνεπειών της νησιωτικότητας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της
τοπικής οικονομίας, η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η στεγαστική πολιτική και η
κοινωνική συνοχή αποτελούν στρατηγικές προτεραιότητες της Περιφερειακής Αρχής, η
οποία συνεχίζει να διεκδικεί και να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο προς
όφελος των πολιτών και της αναπτυξιακής προοπτικής των νησιών».
Από την πλευρά του, ο Αντιπεριφερειάρχης ΕΣΠΑ και Προγραμματισμού Ευστράτιος
Χρυσοστόμου Κυρατζής επισήμανε:
«Το Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027» έχει πλέον περάσει σε φάση ουσιαστικής
υλοποίησης και παραγωγής αποτελεσμάτων. Το στοίχημα της ενεργοποίησης έχει
κερδηθεί. Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης περιόδου είναι η επιτάχυνση της υλοποίησης
των έργων, η αύξηση των δαπανών και η μετατροπή των εντάξεων σε απτά αναπτυξιακά
αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες. Το ΕΣΠΑ αποτελεί για το Βόρειο Αιγαίο ένα
ουσιαστικό εργαλείο μετασχηματισμού, μέσω του οποίου αντιμετωπίζονται κρίσιμα
ζητήματα όπως η λειψυδρία, το δημογραφικό, η στεγαστική πίεση, η κλιματική
ανθεκτικότητα και η δημιουργία νέων ευκαιριών για τους νέους ανθρώπους που επιλέγουν
να ζήσουν και να δημιουργήσουν στα νησιά».
Κοινή διαπίστωση όλων των συμμετεχόντων αποτέλεσε η ανάγκη επιτάχυνσης της
υλοποίησης των παρεμβάσεων και η συνέχιση της στενής συνεργασίας μεταξύ της
Περιφέρειας, της Διαχειριστικής Αρχής, των δικαιούχων και των ευρωπαϊκών και εθνικών
θεσμών, προκειμένου οι διαθέσιμοι πόροι να μετατραπούν σε μετρήσιμα αποτελέσματα
ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και βελτίωσης της καθημερινότητας των κατοίκων του
Βορείου Αιγαίου.
Επισυνάπτεται η τοποθέτηση του Αντιπεριφερειάρχη Προγραμματισμού και ΕΣΠΑ
Κυρίες και κύριοι,
Αξιότιμα μέλη της Επιτροπής Παρακολούθησης,
Εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Εθνικής Αρχής Συντονισμού, των
Υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των παραγωγικών, κοινωνικών και
επιστημονικών φορέων,
Με ιδιαίτερη χαρά αλλά και αίσθημα ευθύνης συμμετέχω σήμερα στην 5η
Συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Προγράμματος «Βόρειο Αιγαίο
2021-2027».
Μιας διαδικασίας που δεν αποτελεί απλώς έναν διοικητικό ή τεχνικό σταθμό
παρακολούθησης της πορείας του Προγράμματος.
Αποτελεί το κορυφαίο θεσμικό πεδίο αποτίμησης, συντονισμού και στρατηγικού
σχεδιασμού για το μέλλον της Περιφέρειάς μας.
Άλλωστε, οι τοποθετήσεις των Περιφερειαρχών και των εκπροσώπων της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις αντίστοιχες Επιτροπές Παρακολούθησης κινούνται
συνήθως σε τέσσερις βασικούς άξονες:
τον απολογισμό της προόδου που έχει επιτευχθεί,
την επιτάχυνση της απορρόφησης των πόρων,
την ενεργοποίηση ώριμων έργων που μπορούν να παράξουν άμεσα
αναπτυξιακά αποτελέσματα και την προετοιμασία της επόμενης
προγραμματικής περιόδου.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πάντοτε στη συνεργασία της Διαχειριστικής
Αρχής, των δικαιούχων και των στελεχών της Περιφέρειας, καθώς και στη σημασία
των αυξημένων πόρων του νέου ΕΣΠΑ για το Βόρειο Αιγαίο.
Σήμερα, λοιπόν, βρισκόμαστε εδώ για να εξετάσουμε την πορεία ενός Προγράμματος
που αποτελεί το σημαντικότερο αναπτυξιακό εργαλείο της Περιφέρειάς μας και
ταυτόχρονα να διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις για το επόμενο βήμα.
Κυρίες και κύριοι,
Το Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027» δεν είναι απλώς ένας χρηματοδοτικός
μηχανισμός.
Είναι το βασικό εργαλείο με το οποίο επιχειρούμε να απαντήσουμε στις μεγάλες
προκλήσεις της εποχής μας.
Στη νησιωτικότητα.
Στη γεωγραφική ασυνέχεια.
Στο δημογραφικό πρόβλημα.
Στην ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.
Στην κοινωνική συνοχή.
Στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση.
Στην ανάγκη να δημιουργήσουμε προοπτική για τους νέους ανθρώπους που
θέλουμε να παραμείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.
Μπορούμε σήμερα να πούμε με βεβαιότητα ότι το Πρόγραμμα έχει πλέον
εισέλθει σε τροχιά ουσιαστικής ενεργοποίησης.
Με συνολικό προϋπολογισμό 390 εκατομμυρίων ευρώ:
οι εντάξεις έχουν ήδη προσεγγίσει το 90% του διαθέσιμου προϋπολογισμού
και, με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, αναμένεται να υπερβούν το 100%
μέχρι το τέλος του έτους.
Οι συμβάσεις ανέρχονται ήδη σε περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ.
Μέσα σε έναν μόλις χρόνο επιτεύχθηκαν :
νέες εντάξεις ύψους 140 εκατομμυρίων ευρώ,
νέες συμβάσεις ύψους 110 εκατομμυρίων ευρώ και
νέες πληρωμές ύψους 13 εκατομμυρίων ευρώ.
Πρόκειται για μια πρόοδο που δεν προέκυψε τυχαία.
Προέκυψε μέσα από συντονισμένη προσπάθεια, καθημερινή εργασία και στενή
συνεργασία όλων των εμπλεκομένων.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία.
Γιατί αυτό που ξεχωρίζει τις πραγματικά επιτυχημένες παρεμβάσεις δεν είναι η
παράθεση αριθμών.
Είναι η δυνατότητα να δώσουμε πολιτικό και ευρωπαϊκό νόημα στους αριθμούς.
Να συνδέσουμε το ΕΣΠΑ με το μέλλον της Περιφέρειας.
Να αναδείξουμε την ιδιαιτερότητα του τόπου μας.
Να εκπέμψουμε την αίσθηση ότι γνωρίζουμε πού βρισκόμαστε, πού θέλουμε να
φτάσουμε και με ποιον τρόπο θα το πετύχουμε.
Γιατί οι αριθμοί από μόνοι τους δεν αρκούν.
Αποκτούν αξία μόνο όταν μεταφράζονται σε πραγματικές αλλαγές στην
καθημερινότητα των πολιτών.
Πίσω από κάθε ένταξη υπάρχει ένα έργο.
Πίσω από κάθε σύμβαση υπάρχει μια παρέμβαση.
Πίσω από κάθε πληρωμή υπάρχει ένα αποτέλεσμα.
Υπάρχουν σχολεία που αναβαθμίζονται.
Υπάρχουν κοινωνικές δομές που ενισχύονται.
Υπάρχουν δίκτυα ύδρευσης που εκσυγχρονίζονται.
Υπάρχουν επιχειρήσεις που επενδύουν, καινοτομούν και δημιουργούν θέσεις
εργασίας.
Υπάρχουν οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες των νησιών μας.
Σήμερα ενεργοποιείται ένα ιδιαίτερα σημαντικό χαρτοφυλάκιο έργων που
περιλαμβάνει περίπου 150 παρεμβάσεις ενίσχυσης επιχειρήσεων και
επιχειρηματικότητας και περίπου 90 δημόσια έργα στρατηγικής σημασίας.
Όμως πέρα από τον απολογισμό, θεωρώ ότι πρέπει να περάσουμε τρία σαφή
μηνύματα.
Το πρώτο αφορά την ίδια την ταυτότητα του Βορείου Αιγαίου.
Το Βόρειο Αιγαίο δεν είναι μία ακόμη Περιφέρεια της χώρας.
Είναι η ακριτική νησιωτική Περιφέρεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ανατολικό της
σύνορο.
Αυτό προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις πολιτικές συνοχής, στις αναπτυξιακές
παρεμβάσεις και στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται εδώ δεν αφορούν μόνο την οικονομική
ανάπτυξη.
Αφορούν την κοινωνική συνοχή, την εδαφική συνοχή και τη διατήρηση της
ζωντάνιας των νησιωτικών κοινωνιών σε μια περιοχή εξαιρετικής γεωστρατηγικής
σημασίας.
Το δεύτερο μήνυμα αφορά το ίδιο το Πρόγραμμα.
Το στοίχημα της ενεργοποίησης έχει πλέον κερδηθεί.
Το πραγματικό στοίχημα τώρα είναι η μετατροπή των εντάξεων σε συμβάσεις
και των συμβάσεων σε πληρωμές.
Εκεί κρίνεται η αποτελεσματικότητα ενός Προγράμματος.
Εκεί κρίνεται η αποτελεσματικότητα μιας Διαχειριστικής Αρχής.
Εκεί κρίνεται η αποτελεσματικότητα κάθε δικαιούχου και κάθε διοικητικού
μηχανισμού.
Η σημερινή εικόνα μάς επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι.
Δεν μας επιτρέπει όμως κανέναν εφησυχασμό.
Το τρίτο μήνυμα αφορά το μέλλον.
Δεν βρισκόμαστε σήμερα εδώ μόνο για να αξιολογήσουμε την πορεία του
Προγράμματος.
Βρισκόμαστε εδώ για να διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις του επόμενου.
Διότι η αναπτυξιακή προετοιμασία μιας νησιωτικής Περιφέρειας δεν ξεκινά όταν
ολοκληρώνεται μια προγραμματική περίοδος.
Ξεκινά πολύ πριν από αυτή.
Οφείλουμε ήδη από σήμερα να σχεδιάζουμε, να ωριμάζουμε έργα, να
προετοιμάζουμε παρεμβάσεις και να διεκδικούμε τους πόρους που αντιστοιχούν
στις πραγματικές ανάγκες των νησιών μας και στη στρατηγική σημασία της
νησιωτικότητας.
Κυρίες και κύριοι,
Οι μεγάλες προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας είναι γνωστές.
Το δημογραφικό πρόβλημα.
Το στεγαστικό ζήτημα που επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τις νησιωτικές
κοινωνίες.
Η λειψυδρία και η ανάγκη διασφάλισης επαρκών υδάτινων πόρων.
Η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση.
Η ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της τοπικής οικονομίας.
Η ανάγκη διατήρησης της κοινωνικής συνοχής.
Οι Βρυξέλλες σήμερα δεν αξιολογούν μόνο πόσα χρήματα απορροφήθηκαν.
Αξιολογούν εάν οι πόροι απαντούν σε πραγματικές διαρθρωτικές προκλήσεις.
Αξιολογούν εάν δημιουργούν ανθεκτικότητα.
Αξιολογούν εάν ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα.
Αξιολογούν εάν βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Γι’ αυτό και θέλω να το πω ξεκάθαρα:
Το ΕΣΠΑ δεν είναι λογιστικό μέγεθος.
Είναι εργαλείο μετασχηματισμού.
Οι δείκτες έχουν αξία μόνο όταν μεταφράζονται σε καλύτερη καθημερινότητα
για τον κάτοικο της Λήμνου, της Λέσβου, της Χίου, της Σάμου, της Ικαρίας, των
Ψαρών, των Οινουσσών, του Αγίου Ευστρατίου και κάθε νησιού της
Περιφέρειάς μας.
Αυτός είναι ο πραγματικός στόχος.
Και αυτόν τον στόχο υπηρετούμε καθημερινά.
Για το αμέσως επόμενο διάστημα οι προτεραιότητές μας είναι σαφείς:
Αύξηση των δαπανών κατά τουλάχιστον 40 εκατομμύρια ευρώ.
Νέες συμβάσεις ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ.
Νέες εντάξεις ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ.
Πλήρης ενεργοποίηση των δράσεων επιχειρηματικότητας.
Ενεργοποίηση των παρεμβάσεων δημόσιας και ιδιωτικής στέγης.
Επιτάχυνση των έργων υδάτων.
Συνεχής αναζήτηση ώριμων έργων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Συστηματική προετοιμασία για την επόμενη προγραμματική περίοδο.
Στο σημείο αυτό αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω τις ειλικρινείς ευχαριστίες μου
προς τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου για τη σταθερή πολιτική καθοδήγηση και
την αμέριστη στήριξή του.
Προς τα στελέχη της Διαχειριστικής Αρχής, τα οποία με επαγγελματισμό,
τεχνογνωσία και αφοσίωση υπηρετούν καθημερινά τους στόχους του Προγράμματος.
Προς τα στελέχη της Περιφέρειας, των Δήμων, των φορέων και όλων των δικαιούχων
που εργάζονται για την υλοποίηση των έργων.
Προς την Εθνική Αρχή Συντονισμού και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και
Οικονομικών για τη διαρκή συνεργασία και υποστήριξη.
Και βεβαίως προς τα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που αποτελούν πολύτιμους
εταίρους στην κοινή προσπάθεια για μια Ευρώπη πιο συνεκτική, πιο ανταγωνιστική
και πιο ανθεκτική.
Κυρίες και κύριοι,
Το Βόρειο Αιγαίο δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει ούτε μία ευκαιρία.
Όχι απλώς για να απορροφήσει πόρους.
Αλλά για να δημιουργήσει ένα νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα που θα κρατήσει
ζωντανά τα νησιά μας τις επόμενες δεκαετίες.
Ένα Βόρειο Αιγαίο πιο σύγχρονο.
Πιο εξωστρεφές.
Πιο πράσινο.
Πιο ψηφιακό.
Πιο ανθεκτικό.
Και κυρίως πιο ελκυστικό για τους ανθρώπους του.
Αυτός είναι ο στόχος μας.
Αυτή είναι η κοινή μας ευθύνη.
Και είμαι βέβαιος ότι με σχέδιο, συνεργασία, συνέπεια και αποφασιστικότητα θα
τον πετύχουμε.
Σας ευχαριστώ θερμά.
