Ήρθε η ώρα για ένα ισχυρότερο σύστημα νησιωτικής δημόσιας υγείας του Κωνσταντίνου I. Γκιάλα*
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) ιδρύθηκε για την πλήρη και δωρεάν ιατροφαρμακευτική
κάλυψη όλων των Ελλήνων. Μετατράπηκε όμως σε νοσοκομειοκεντρικό μηχανισμό
αντιμετώπισης επειγουσών αναγκών. Παρά τις αρχικές νομοθετικές προβλέψεις
παραμελήθηκε η πρωτοβάθμια φροντίδα, η εξωνοσοκομειακή περίθαλψη και η πρόληψη
προκαλώντας μεταξύ άλλων την ανισότιμη πρόσβαση στην φροντίδα υγείας.
Το Ελληνικό Σύστημα Υγείας δεν προσαρμόστηκε και δεν απέκτησε ποτέ τον
ασθενοκεντρικό χαρακτήρα. Παρέμεινε ιατροκεντρικό και έτσι αναπτύχθηκαν δομές
αναντίστοιχα των πραγματικών αναγκών υγείας του κοινωνικού συνόλου.
Η σημερινή αλματώδης πρόοδος της ιατρικής επιστήμης και η συνεχιζόμενη τεχνολογική
επανάσταση, σε συνδυασμό με τις ποιοτικές απαιτήσεις ενός αναβαθμισμένου γενικού
πληθυσμού, έχουν οδηγήσει στην ανάγκη της πρόληψης και της ελαχιστοποίησης της
νοσηρότητας.
Η προσπάθεια για εκσυγχρονισμό του ΕΣΥ δεν είναι μια απλή και εύκολη διαδικασία.
Απαιτείται στρατηγικός σχεδιασμός, αποφασιστική αποκάλυψη των ψευδεπίγραφων
συνθημάτων του λαϊκισμού και ταυτόχρονα σθεναρή αντιμετώπιση των
συμφεροντολογικών αντιδράσεων. Είναι επιβεβλημένη η εκπόνηση και η επιτυχής
εφαρμογή ενός στρατηγικού σχεδίου μετάβασης, μείζονος πολυπλοκότητας, που θα
εξαρτηθεί τόσο από την Πολιτεία όσο και από τις κατά τόπους τοπικές κοινωνίες. Η
μεταρρύθμιση στην Υγεία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα. Οι στρατηγικού
χαρακτήρα μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται είναι πλέον κατεπείγουσες. Οι ανάγκες των
ασθενών αλλά και των υγειών -για να μη γίνουν ασθενείς- δεν είναι επιδεκτικές
καθυστέρησης ή αναβολής. Είναι ανάγκες ζωής ή θανάτου.
Η Υγεία, πρέπει να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για κάθε Περιφερειακή Αρχή, σε
αντιστοιχία με τις ανάγκες των νησιωτών.
Δυστυχώς, η δημόσια υγεία στο Βόρειο Αιγαίο «νοσεί», λόγω των χρόνιων και σοβαρών
ελλείψεων σε προσωπικό και εξοπλισμό και παρά τις προσπάθειες των τελευταίων ετών,
που οδήγησαν στην διαχείριση πολλών ζητημάτων, εξακολουθούμε να έχουμε απόσταση
να διανύσουμε.
Να αποτελέσουν τα νησιά διακριτή Υγειονομική Περιφέρεια και να μην είναι μαζί με
τον Πειραιά, με στόχο τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός αποτελεσματικότερου,
ορθολογικότερου και ισχυρότερου συστήματος νησιωτικής δημόσιας υγείας. Ένας
στόχος που μπορεί να λάβει σάρκα και οστά με την σύμπνοια απόψεων, θέληση και
συνέργεια από τις Περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου και της Κεντρικής
Διοίκησης.
Αποτελεί επιτακτική ανάγκη να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα και να αξιοποιήσουμε
κάθε ευκαιρία ενίσχυσης της δημόσιας υγείας, είτε στον ιατροτεχνικό εξοπλισμό, είτε
στο ανθρώπινο δυναμικό, μέσα από τους ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας, για
τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των δομών υγείας.
Παράλληλα, πρέπει με κατεπείγουσα μορφή να γίνει επικαιροποιημένη αποτύπωση
από το ΕΚΑΒ των αναγκών του σε προσωπικό και της αντίστοιχης δαπάνης για την
κάλυψη όλων των νησιών, προκειμένου να προχωρήσει η Περιφέρεια, σε συνεργασία
με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, στην εξέταση της δυνατότητας
παρέμβασης, για την πρόσληψη Ιατρών, Πληρωμάτων Ασθενοφόρων και Οδηγών
Ασθενοφόρων, δηλαδή της χρηματοδότησης του ΕΚΑΒ και από πόρους της
Περιφέρειας, προκειμένου να δοθούν άμεσα λύσεις.
Είναι αναγκαίο να παρέχει η Περιφέρεια επιπλέον κίνητρα οικονομικού χαρακτήρα με
επιβάρυνση του προϋπολογισμού της, στο σύνολο των Επικουρικών Ιατρών που
υπηρετούν και θα υπηρετήσουν στα νησιά του Βορείου Αιγαίου, παρέχοντας σε αυτούς
πρόσθετη οικονομική αποζημίωση σε μηναία βάση, για το σύνολο της θητείας.
Παράλληλα να δοθούν επιπλέον κίνητρα οικονομικού χαρακτήρα και στους
Αγροτικούς Ιατρούς, προκειμένου να καλυφθεί ο αριθμός των ιατρικών θέσεων, χωρίς
να μένουν κενά τα Περιφερειακά Ιατρεία των νησιών μας.
Ας αποφασίσουμε εάν θέλουμε να συνεχίσουμε πρακτικές προηγούμενων δεκαετιών, να
γράψουμε ένα ακόμη υπόμνημα και να το στείλουμε στο Υπουργείο Υγείας ή να στήσουμε
μια παράσταση αντίστασης. Η περίοδος των στημένων και επικοινωνιακών αντιδράσεων
μέσω υπομνημάτων, έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Χρειαζόμαστε προσεγγίσεις προς την
κατεύθυνση λύσεων άμεσα εφαρμόσιμων.
Ας ξεπεράσουμε αγκυλώσεις και στερεότυπα περί αρμοδιοτήτων, ας κατορθώσουμε να
βάλουμε τα νησιά του Βορείου Αιγαίου στον χάρτη της υγείας, αποδεικνύοντας ότι όπου
υπάρχει πραγματική βούληση και ευελιξία σκέψης, μπορούν να υπάρξουν λύσεις.
*Ο Κωνσταντίνος I. Γκιάλας είναι Ιατρός, MSc Βιοηθικής, Μεταπτυχιακός
Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας ΕΚΠΑ, Υπ. Διδάκτωρ ΕΚΠΑ και Υποψήφιος
Περιφερειακός Σύμβουλος Χίου με τον Αλκιβιάδη Στεφανή.
