ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΞΥΠΝΗΣΟΥΜΕ
Τα χωριά της Χίου χρειάζονται κοινή φωνή — πριν τα προβλήματα γίνουν κρίσεις.
«Κύριοι, πάτε για ύπνο».
Ο τίτλος του βιβλίου του Ελευθέριου Σταματάκη για τα γεγονότα της Κύπρου το 1974 είναι βαρύς. Δεν έχει, φυσικά, άμεση σχέση με τη σημερινή αυτοδιοίκηση της Χίου. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως ένα συμβολικό καμπανάκι:
Οι μεγάλες κρίσεις σπάνια εμφανίζονται ξαφνικά. Συνήθως έχουν προειδοποιήσει.
Και το ερώτημα για τα χωριά της Χίου είναι απλό:
Βλέπουμε σήμερα τα προβλήματα που έρχονται αύριο;
Ύδρευση, καθαριότητα, οδοποιία, συγκοινωνία, πολιτική προστασία, πυροπροστασία, υποδομές, δημογραφικό, πρόσβαση σε υπηρεσίες. Προβλήματα διαφορετικά μεταξύ τους, αλλά με έναν κοινό παρονομαστή: κανένα χωριό και κανένας Πρόεδρος δεν μπορεί να τα αντιμετωπίσει όλα μόνος του.
Ο Πρόεδρος της Κοινότητας είναι εκείνος που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Αυτός ακούει καθημερινά τον κάτοικο:
«Δεν έχουμε νερό».
«Ο δρόμος καταστράφηκε».
«Δεν μαζεύτηκαν τα σκουπίδια».
«Δεν έχουμε συγκοινωνία».
«Καθαρίστε πριν γίνει η φωτιά».
«Το χωριό μας αδειάζει».
Ο Πρόεδρος τηλεφωνεί, στέλνει έγγραφα, επιμένει, διεκδικεί. Όμως η ευθύνη συχνά φτάνει σε αυτόν πολύ πιο γρήγορα από την αρμοδιότητα, τους πόρους και τα μέσα που απαιτούνται για να δοθεί λύση.
Και όταν το ίδιο αίτημα επαναλαμβάνεται χωρίς αποτέλεσμα, έρχεται η κόπωση και η απογοήτευση.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να κατηγορήσουμε τους Προέδρους. Χρειάζεται να τους δώσουμε ένα ισχυρότερο εργαλείο.
ΑΠΟ ΤΟ «ΕΓΩ» ΣΤΟ «ΕΜΕΙΣ»
Τα προβλήματα των χωριών δεν είναι πάντα μεμονωμένα.
Η ύδρευση δεν είναι μόνο μια βλάβη. Είναι επάρκεια νερού, δίκτυα, απώλειες και σχεδιασμός.
Η οδοποιία δεν είναι μόνο μια λακκούβα. Είναι πρόσβαση στο σπίτι, στο χωράφι, στο σχολείο, στο ιατρείο — αλλά και η δυνατότητα να φτάσει έγκαιρα ένα ασθενοφόρο ή ένα πυροσβεστικό όχημα.
Η πολιτική προστασία δεν αρχίζει όταν ξεσπάσει η πυρκαγιά. Τότε η πρόληψη έχει ήδη καθυστερήσει.
Και η συγκοινωνία δεν είναι πολυτέλεια. Για πολλά χωριά είναι όρος πρόσβασης στην υγεία, στις υπηρεσίες, στην εργασία, στην εκπαίδευση και τελικά στην ίδια την κοινωνική ζωή.
Γι’ αυτό χρειάζεται μια διαφορετική λογική:
Όχι να τρέχουμε πίσω από τα προβλήματα, αλλά να προσπαθούμε να τα προλάβουμε.
Υπάρχει ήδη ένα σημαντικό προηγούμενο στη Χίο. Το 2022, εννέα Πρόεδροι Κοινοτήτων της Δημοτικής Ενότητας Ιωνίας προχώρησαν σε κοινή παρέμβαση για ζητήματα όπως η καθαριότητα, το τεχνικό πρόγραμμα, η πολιτική προστασία και η λειτουργία των υπηρεσιών.
Το παράδειγμα είναι χαρακτηριστικό:
Όταν οι Κοινότητες μιλούν μαζί, το πρόβλημα ενός χωριού μπορεί να γίνει υπόθεση όλων.
Και ίσως το επόμενο βήμα να είναι η δημιουργία ενός:
«ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΧΙΟΥ»
Ενός οργάνου χωρίς κομματικό ή παραταξιακό χαρακτήρα. Όχι ενός «αντιπάλου» του Δήμου, αλλά ενός οργανωμένου και θεσμικού συνομιλητή.
Ενός οργάνου που θα μπορούσε να καταγράφει και να ιεραρχεί τα προβλήματα, να παρακολουθεί τα αιτήματα, να ανταλλάσσει τεχνογνωσία, να αναζητά χρηματοδοτήσεις και να διεκδικεί συλλογικά λύσεις από τον Δήμο, την Περιφέρεια, τα Υπουργεία και κάθε αρμόδιο φορέα.
Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο:
«Το χωριό μου έχει πρόβλημα»
και στο:
«Οι Κοινότητες της Χίου έχουν συγκεκριμένη ανάγκη, την έχουν καταγράψει, την έχουν τεκμηριώσει και καταθέτουν κοινή πρόταση».
Η πρώτη είναι μια φωνή.
Η δεύτερη είναι συλλογική διεκδίκηση.
ΝΑ ΠΡΟΛΑΒΟΥΜΕ, ΟΧΙ ΝΑ ΚΥΝΗΓΆΜΕ
Δεν πρέπει να περιμένουμε να στερέψει το νερό για να συζητήσουμε την ύδρευση.
Να χαθεί η συγκοινωνία για να μιλήσουμε για την απομόνωση.
Να ξεσπάσει η πυρκαγιά για να αναζητήσουμε δρόμους διαφυγής.
Να φύγουν οι νέοι για να θυμηθούμε το δημογραφικό.
Να καταρρεύσει μια υποδομή για να ψάξουμε χρηματοδότηση.
Αυτό δεν είναι πρόληψη. Είναι διαχείριση της ζημιάς.
Η αυτοδιοίκηση δεν είναι μόνο να αντιμετωπίζεις το πρόβλημα όταν εμφανιστεί. Είναι και να έχεις την ικανότητα να το βλέπεις πριν γίνει κρίση.
Και εδώ αποκτά ξανά συμβολικό νόημα εκείνο το:
«Κύριοι, πάτε για ύπνο».
Όχι ως κατηγορία προς κανέναν.
Αλλά ως προειδοποίηση προς όλους μας.
Μην κοιμηθούμε μπροστά στα προβλήματα που βλέπουμε να έρχονται.
Οι Πρόεδροι των Κοινοτήτων χρειάζονται ο ένας τον άλλον.
Τα χωριά χρειάζονται κοινή φωνή.
Και η Χίος χρειάζεται μια αυτοδιοίκηση που δεν θα περιμένει κάθε φορά την επόμενη κρίση για να κινητοποιηθεί.
Δεν χρειάζεται να λύσει ο καθένας μόνος του όλα τα προβλήματα του χωριού του.
Χρειάζεται να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, ώστε κανένα χωριό να μη μένει μόνο του απέναντι στα προβλήματά του.
Ας μην περιμένουμε την επόμενη κρίση για να ξυπνήσουμε.
Ας οργανωθούμε από σήμερα.
Νίκος Κουτσουράδης
Πρόεδρος ΔΚ Χαλκειούς
